ამ თემაზე სასაუბროდ HR სფეროს ერთ-ერთ გამოცდილ პროფესიონალს, თინათინ ბონის, ვესაუბრეთ. ინტერვიუში ის საუბრობს იმაზე, რატომ ვერ ეყრდნობა თანამედროვე კომპანია მხოლოდ შემოსულ CV-ებს, რა განსხვავებაა აქტიურ და პასიურ კანდიდატებს შორის, და რატომ ხდება პროაქტიული მიდგომა რეკრუტინგში სულ უფრო მნიშვნელოვანი.
კითხვა: ბოლო წლებში ბევრი დამსაქმებელი ამბობს, რომ კარგი კანდიდატების პოვნა გართულდა. თქვენი დაკვირვებით, რა შეიცვალა?
თინათინ ბონი: ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება არის ის, რომ ბაზარზე საუკეთესო კანდიდატების დიდი ნაწილი უბრალოდ არ არის აქტიურ ძიებაში. ისინი დასაქმებულები არიან, ხშირად ნორმალურ ან კარგ პირობებში მუშაობენ და ყოველდღიურად ვაკანსიებს არ ათვალიერებენ. ამიტომ, თუ კომპანია მხოლოდ იმას ელოდება, რომ სწორი ადამიანი თვითონ ნახავს ვაკანსიას და გამოგზავნის CV-ს, რეალურად ის ძალიან ვიწრო აუდიტორიაზე მუშაობს.
დღეს ტალანტის პოვნა უფრო რთულია არა იმიტომ, რომ კარგი კანდიდატები აღარ არსებობენ, არამედ იმიტომ, რომ ისინი ნაკლებად არიან „ხილული“ ტრადიციული გზების მეშვეობით.
კითხვა: ანუ პრობლემა მხოლოდ კანდიდატების სიმცირეში არ არის?
თინათინ ბონი: ზუსტად ასეა. ხშირად პრობლემა რაოდენობაში კი არა, წვდომაშია. ბევრ კარგ პროფესიონალს არც აქვს მოტივაცია აქტიურად დაიწყოს სამსახურის ძებნა. ამას თავისი მიზეზები აქვს: სტაბილური სამსახური, კომფორტის ზონა, უკვე ნაპოვნი სამუშაო გარემო, ან უბრალოდ დროის არარსებობა.
ამავე დროს, კარგი თანამშრომლები თავიანთ ამჟამინდელ კომპანიებსაც სჭირდებათ. ძლიერი ადამიანები როგორც წესი დაფასებულები არიან, ამიტომ მათგან აქტიურ აპლიკაციას ნაკლებად უნდა ველოდოთ. ასეთ დროს დამსაქმებლის ამოცანა იცვლება: მან უნდა შეძლოს არა მხოლოდ ვაკანსიის გამოქვეყნება, არამედ სწორი ტალანტის იდენტიფიცირება და მასთან პროფესიონალური, მიზნობრივი კომუნიკაცია.
კითხვა: როგორ განასხვავებდით აქტიურ და პასიურ კანდიდატებს?
თინათინ ბონი: აქტიური კანდიდატი არის ადამიანი, რომელიც უკვე ეძებს ახალ სამსახურს – ათვალიერებს ვაკანსიებს, აგზავნის CV-ს, ესწრება გასაუბრებებს. პასიური კანდიდატი კი შესაძლოა ძალიან კარგი პროფესიონალი იყოს, მაგრამ ამ ეტაპზე არ არის ყოველდღიურ ძიებაში.
აქ ძალიან მნიშვნელოვანი რამ არის გასაგები: პასიური კანდიდატი არ ნიშნავს არაინტერესებულს. ხშირად ის უბრალოდ არ ეძებს, მაგრამ სწორ შეთავაზებაზე შეიძლება ღია იყოს. სწორედ ამიტომ, ძლიერი რეკრუტინგი დღეს მხოლოდ „აპლიკაციების მართვა“ აღარ არის – ის ასევე გულისხმობს ბაზრის რუკის დანახვას და იმ ადამიანებთან დაკავშირებას, ვინც თავად არ გამოგიგზავნიდათ CV-ს.
კითხვა: ბევრი კომპანია მაინც ეყრდნობა მხოლოდ ვაკანსიის განთავსებას. რატომ აღარ არის ეს საკმარისი?
თინათინ ბონი: ვაკანსიის გამოქვეყნება კვლავ მნიშვნელოვანია. ეს არის აუცილებელი არხი, განსაკუთრებით მაშინ, როცა კომპანიას უნდა ბაზარზე ღიად გამოჩნდეს და დაინახოს შემოსული ინტერესიც. მაგრამ მხოლოდ ამით შეზღუდვა დღეს უკვე ნაკლებად ეფექტურია, განსაკუთრებით რთული, ნიშური ან მაღალი პასუხისმგებლობის პოზიციებისთვის.
თუ თქვენ ეძებთ ძლიერ ფინანსურ მენეჯერს, IT სპეციალისტს, გაყიდვების ლიდერს, ოპერაციულ ხელმძღვანელს ან სხვა გამოცდილი დონის პროფესიონალს, ხშირ შემთხვევაში საუკეთესო კანდიდატი უბრალოდ არ ზის იმ რეჟიმში, რომ დღეში ათ ვაკანსიას უყუროს. ასეთ დროს საჭიროა მეორე ფენაც – მიზნობრივი ძიება, ფილტრაცია და პროაქტიული კომუნიკაცია.
კითხვა: რას აძლევს კომპანიას პროაქტიული მიდგომა რეკრუტინგში?
თინათინ ბონი: პირველ რიგში, არჩევანის უკეთეს ხარისხს. როცა კომპანია მხოლოდ შემოსულ აპლიკაციებზეა დამოკიდებული, ის არჩევანს აკეთებს იმ აუდიტორიიდან, რომელმაც თვითონ მოაკითხა. პროაქტიული მიდგომისას კი კომპანია თავად აფართოებს ამ აუდიტორიას და შედის იმ სეგმენტში, სადაც ხშირად ყველაზე საინტერესო კანდიდატები არიან.
მეორე სარგებელი არის სისწრაფე სტრატეგიულად, არა პროცესულად. ზოგს ჰგონია, რომ პროაქტიული ძიება მეტ დროს მოითხოვს. სინამდვილეში, არასწორი ან სუსტი კანდიდატების დიდ ნაკადთან მუშაობას ხშირად უფრო მეტი დრო მიაქვს. სწორად შერჩეული, მიზნობრივი ძიება ბევრ შემთხვევაში საბოლოოდ ამცირებს შეცდომის რისკს და ზრდის შანსს, რომ მოკლე სიაში მართლა შესაბამისი ადამიანები მოხვდნენ.
კითხვა: რა შეცდომას უშვებენ კომპანიები ყველაზე ხშირად, როცა კანდიდატს პირდაპირ უკავშირდებიან?
თინათინ ბონი: ყველაზე ხშირი შეცდომა არის ზედაპირული კომუნიკაცია. თუ კანდიდატს უბრალოდ უგზავნით ზოგად შეტყობინებას ტიპის – „გვაქვს საინტერესო პოზიცია, თუ დაგაინტერესებთ მოგვწერეთ“ – ძლიერი პროფესიონალი ამას ხშირად ვერ აღიქვამს სერიოზულ შეთავაზებად.
პროაქტიული რეკრუტინგი მუშაობს მაშინ, როცა ჩანს, რომ კომპანიამ ან რეკრუტერმა ნამდვილად იცის, ვის უკავშირდება და რატომ. კანდიდატმა უნდა იგრძნოს, რომ ეს არ არის მასობრივი კომუნიკაცია, არამედ გააზრებული ინტერესი მისი გამოცდილების, უნარებისა და პოტენციური შესაბამისობის მიმართ.
კითხვა: რამდენად მნიშვნელოვანია ამ პროცესში CV-ბაზები და საძიებო სისტემები?
თინათინ ბონი: ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი კომპანიას აძლევს საშუალებას, რომ რეკრუტინგი რეაქტიულიდან გადაიყვანოს უფრო აქტიურ და მიზნობრივ პროცესში. როცა HR გუნდს ან დამსაქმებელს აქვს შესაძლებლობა მოძებნოს კანდიდატები კონკრეტული კრიტერიუმებით – გამოცდილებით, ინდუსტრიით, ფუნქციით, უნარებით – გადაწყვეტილების ხარისხიც იზრდება.
სწორედ აქ ჩნდება რეალური განსხვავება „ვნახოთ ვინ გამოგვიგზავნის CV-ს“ და „ვიპოვოთ ის ადამიანები, ვინც რეალურად გვჭირდება“ შორის. თანამედროვე რეკრუტინგში ეს სხვაობა ძალიან დიდ გავლენას ახდენს საბოლოო შედეგზე.
კითხვა: ნიშნავს თუ არა ეს, რომ ტრადიციული ვაკანსიები საერთოდ კარგავს მნიშვნელობას?
თინათინ ბონი: არა, მე ასე არ ვიტყოდი. ვაკანსია ისევ მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. უბრალოდ, დღეს საუკეთესო შედეგს იძლევა ორი მიდგომის კომბინაცია: ერთი მხრივ ღია კომუნიკაცია ბაზართან, მეორე მხრივ მიზნობრივი ძიება.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, კომპანიამ უნდა შექმნას სივრცე, რომ აქტიურმა კანდიდატმაც იპოვოს ის, და პარალელურად თვითონაც იმუშაოს იმ სეგმენტზე, რომელიც აპლიკაციის გარეშე დარჩებოდა. სწორედ ეს კომბინაცია აძლევს უფრო ძლიერ შედეგს.
კითხვა: რა ტიპის პოზიციებზეა პროაქტიული რეკრუტინგი განსაკუთრებით ეფექტური?
თინათინ ბონი: ყველაზე მეტად ეს ჩანს იქ, სადაც მოთხოვნა მაღალია და შესაბამისი ტალანტი შედარებით შეზღუდული – მაგალითად, მენეჯერულ, სპეციალიზებულ, ტექნიკურ ან კომერციულ როლებზე. მაგრამ სინამდვილეში ტრენდი ბევრად ფართოა. დღეს თითქმის ყველა ინდუსტრიაში იზრდება კონკურენცია ადამიანურ კაპიტალზე.
ამიტომ კომპანიებმა რეკრუტინგს აღარ უნდა შეხედონ მხოლოდ როგორც ადმინისტრაციულ პროცესს. ეს უკვე კონკურენტული უპირატესობის ნაწილია.
კითხვა: როგორ ფიქრობთ, რას უნდა მიაქციონ ყურადღება კომპანიებმა, თუ უნდათ, რომ ძლიერი კანდიდატები მათთან საუბრისთვის მაინც გახსნილები იყვნენ?
თინათინ ბონი: პირველ რიგში – რეალისტურ და მკაფიო ღირებულების შეთავაზებას. ძლიერი კანდიდატი იშვიათად რეაგირებს მხოლოდ თანამდებობის სახელზე. მას აინტერესებს, რატომ არის ეს როლი მნიშვნელოვანი, რა მასშტაბის ამოცანებია, როგორია მენეჯმენტი, განვითარების რა სივრცე არსებობს, რა კულტურაში მოუწევს მუშაობა.
მეორე საკითხია სანდოობა. თუ კომპანია ბაზარზე ცნობილია მხოლოდ როგორც „ვაკანსიის გამომქვეყნებელი“, ეს ერთი რამ არის. მაგრამ თუ ჩანს, რომ ორგანიზაციას შეუძლია პროფესიონალთან ნორმალური დიალოგი, პატივისცემით კომუნიკაცია და კარგად გააზრებული შეთავაზება, ეს სრულიად სხვა ეფექტს იძლევა.
კითხვა: საბოლოოდ, რა უნდა გაიაზრონ დამსაქმებლებმა დღევანდელ ბაზარზე?
თინათინ ბონი:
რომ საუკეთესო კანდიდატების დიდი ნაწილი შეიძლება საერთოდ არ იყოს იმ არხში, სადაც თქვენ ელოდებით. ამიტომ თანამედროვე რეკრუტინგი აღარ არის მხოლოდ რეაგირება შემოსულ CV-ებზე. ის არის ბაზრის უკეთ დანახვა, სწორი ადამიანების პოვნა და მათთან დროული, პროფესიონალური კონტაქტი.
ვინც ამას ადრე გაიაზრებს, უკეთეს პოზიციაში იქნება. რადგან ბრძოლა ტალანტზე დღეს მხოლოდ ვაკანსიის გამოქვეყნებით აღარ იგება.